Tuesday, February 14, 2017

प्रवास -- लोकं जब्राट प्रेम करतात


वीसेक वर्षांपुर्वीची गोष्ट.
एप्रिल महिन्यातला व्याख्यान दौरा होता. त्यावेळी मोबाईल नव्हते. गावात फोनसुद्धा फार मोजक्या लोकांकडे असायचे.
पत्रानं मराठवाड्यातली तीन निमंत्रणं स्विकारली होती. अंतरं विचारली तर, "विशेष काय नाय, जवळजवळच आहेत गावं" अशी उत्तरं.
"किती किलोमीटर?" या प्रश्नाला , "ते नाही सांगता यायचं,पण विशेष दूर नाहीत" असं उत्तर.
आधल्या दिवशी परभणीहून संयोजकांनी दिलेल्या नंबरवर फोन केला तर उत्तर मिळालं, "तुम्ही दुपारी 2 वाजता निघा, 6 वाजता पोचा, आधी पोचून तरी काय करणार?"
"मार्ग कोणता?"
"या लातूरमार्गे."
दुपारी 2 वाजता एस.टी. स्टॅंडवर गेलो तर लातूर बस लागलेली होती.
घेतली.
पण ती निघाली, जनता बस. हात दाखवा, एस.टी. थांबवा. ती रेणापूरमार्गे होती. तिने लातूरला पोचायला 6 वाजवले.
परांड्याच्या बसची चौकशी केली तर, "डायरेक्ट बस नाही,पण येडशीला जा, तिथून मिळेल परांडा बस." असं सांगितलं चौकशी खिडकीनं.
लातुर - मुंबई येडसीमार्गे बस लागलेलीच होती. तुफान गर्दी. झुंबडच उडालेली.
कसाबसा घुसलो.
रात्री पावणेआठला ती येडशीला पोचली.
चौकशी खिडकी बंद करून साहेब घरी निघाले होते. म्हटलं, "परांडा बस कधीय साहेब?"
"आहे की आठला."
छान वाटलं. चला पंधरा मिनिटात बस मिळणार.
"तुम्ही बंद करून निघाले काय?"
ते म्हणाले, "हो. शेवटची गाडी गेली, आजचं काम संपलं, निघालो आता घरी."
"आठची बस आहे ना?"
"हो आहेना, उद्या सकाळी आठला".
बापरे! रात्रीची वेळ. अनोळखी गाव.पोचायचं ते गाव अजून 40 किलोमीटरवर.
शेजारच्या पब्लिक फोन बुथवरून फोन केला. उत्तर मिळाले, "आरामात या, लोकं जमायलीत. टाइम लागंल. काय काळजीचं कारण नाय!"
"पण वाहनाचं काय?" म्हणताच ते म्हणाले, "येडशीत, चौकशी करा. टॅक्शी घ्या आणि या."
विचारलं, तर पब्लिक फोन बुथवाला म्हणाला,"हे पुणं मुंबई थोडंच आहे, टॅक्सी मिळायला? इथं कसली टॅक्शीनफॅक्शी?"
मग आता?
"तुम्ही असं करा, इथं थांबू नका. एक किलोमीटरवर धाबा आहे, तिकडं जा. रातच्याला इथं चोराचिल्टाचं लई भ्याव असतंय. दारूडे, जेबकतरे अड्डा टाकत्यात."
पुन्हा फोन केला. मी चिडलो होतो, "निदान मोटरसायकल तरी पाठवा राव घ्यायला!"
तर पलिकडून शांत उत्तर, "बघ्तो, पण लईकरून तुम्हीच या जसं जमल तसं"
पब्लिक फोन बुथवाल्यानं त्याच्या मोटर सायकलवरून धाब्यावर सोडलं, सांगितलं, "हैद्राबादहून येणारी बस घ्या, ती तुम्हाला परांड्याला सोडील."
धाबेवाला म्हणाला, "हैद्राबादहून येणारी बस दिवसाआड येते. आज येईल की नाही नाय सांगता येणार! रात्री बाराच्या पुढं येते ती. आरामात बसा जेवन करा. दोन अडीच तास आहेत."
...रात्री बारा वाजता हैद्राबाद बस आली. तुंबळ गर्दी. कंडक्टर म्हणाला, " जगा नय. उपर बैठना पडेगा. आभी इदर सब लोग खानावाना खायेगा. आराम करेगा. हमको शिर्डी सुबा पहुंचना हैं."
एस.टी.च्या टपावर बसून रात्री अडीच वाजता परांड्याला पोचलो.
एस.टी.स्टॅंडवर 50 ते 60 जण घ्यायला थांबलेले.
मी खूप चिडलो होतो.
घोळ असा होता की गावात फोन होता तो विरोधी गटाकडं. त्यांनी मुद्दामच मला चुकीचा सल्ला दिलेला. तो मला एक सांगत होता, अन संयोजकांना त्याच्या उलटं.
मला येरमाळामार्गे येण्याऎवजी मुद्दामच लांबचा मार्ग घ्यायला लावला होता पठठ्यानं.
मुलं म्हणाली, "सर, वांधा नाय, आपण आत्ताच कार्यक्रम करूया."
आत्ता? रात्री/पहाटे तीन वाजता?
" कायबी प्राब्लम नाय. 300 लोकं वाट बघायलेत तुमची."
आता पाणी माझ्या डोळ्यात होतं!
असे प्रेमाचे श्रोते अन्यत्र कुठे मिळतील?
..............................

Friday, February 10, 2017

यमुना पर्यटन ते उजव्या सोंडेच्या बाहुल्या

फे.बु. वर अनेकदा गदारोळच चालत असला तरी अभिरूचीच्या दृष्टीने चांगलेही काही घडत असते.
काल मी मराठीतील गेल्या 100 वर्षातील गुणवत्ता आणि वाचकमान्यता [विद्वतमान्यता आणि लोकमान्यता] यांच्या आधारे 10 कादंबर्‍यांची माझी निवड यादी विचारार्थ फे.बु.वर टाकली. [ 1. कोसला, भालचंद्र नेमाडे, 2. बॅरिस्टर अनिरूद्ध धोपेश्वरकर, भाऊ पाध्ये, 3. रणांगण, विश्राम बेडेकर, 4. धग, उद्धव शेळके, 5. मुंबई दिनांक, अरूण साधू, 6. ताम्रपट, रंगनाथ पठारे, 7. सात सकम त्रेचाळीस, किरण नगरकर, 8. शामची आई, साने गुरूजी, 9. ययाती, वि.स.खांडेकर, 10. मृत्यूंजय, शिवाजी सावंत ] आणि त्यांच्या आवडीनिवडीनुसार नावे सुचवण्याचे मित्रांना आवाहन केले. कितीतरी उत्तम प्रतिसाद मिळाला.

विशेषत: Sanjay Bhaskar Joshi, Nishikant Mirajkar, Manik Balaji Mundhe, Yogesh Ulemale,Sanjay Chaudhari,राजेंद्र बाणाईत,Prabhakar Bhatlekar,Prakash Naik,Sudhir Jagdhani,Girish Pathak, Akshay Ghorpade,Mukund Gondhalekar,Asmita Mohite,Shrikant Sonawane, Chandrakant Funde, Somnath Patil आणि इतर मान्यवरांच्या निवडी खुपच महत्वाच्या आहेत. सर्वांचे हार्दीक आभार. त्यातून खालील नावे पु्ढे आली.

1. बळी,मालतीबाई बेडेकर, 2. काळा सूर्य आणि हॅट घालणारी बाई, कमल देसाई, 3. ब्राह्मणकन्या, श्री.व्यं. केतकर, 4. फकीरा, अण्णाभाऊ साठे, 5. सूड, बाबुराव बागुल,
6. बनगरवाडी, व्यंकटेश माडगूळकर, 7. हिंदू, भालचंद्र नेमाडे, 8. बलूतं, दया पवार, 9. दु:खाचे श्वापद,रंगनाथ पठारे, 10.रारंगढांग, प्रभाकर पेंढारकर, 11.'मुखवटा', सिंहासन,शोधयात्रा,अरूण साधू, 12. स्वामी, रणजित देसाई, 13. दुर्दम्य,गंगाधर गाडगीळ, 14. एक होता कार्व्हर,वीणा गवाणकर, 15. गारंबीचा बापू, रथचक्र, श्री.ना. पेंडसे,
16. झोंबी, आनंद यादव, 17. कळ, श्याम मनोहर, 18. रामनगरी, राम नगरकर,19. उपरा-लक्ष्मण माने, 20. 'ब्र', कविता महाजन, 21.ब- बळीचा, राजन गवस, 22.चाळेगत, प्रवीण बांदेकर,
.................................
खरं तर यमुना पर्यटन, बाबा पदमनजी, 1857, यांच्यापासून [160 वर्षांपुर्वी] सुरू झालेल्या मराठी कादंबरीच्या प्रवासात, पण लक्षात कोण घेतो, हरी नारायण आपटे, इंदू काळे सरला भोळे, वा. म. जोशी ते थेट उजव्या सोंडेच्या बाहुल्या, प्रवीण बांदेकर [2016] पर्यंत किती मोठा पल्ला गाठला गेलाय.

Thursday, February 9, 2017

ओबीसी आयोगाचा अध्यक्ष ओबीसीच हवा!

ओबीसी आयोगाचा अध्यक्ष ओबीसीच हवा!
 प्रा. हरी नरके यांची मागणी; 
मोदी सरकारवरही फसवणुकीचा आरोप

राज्यमागासवर्गीय आयोगाच्या अध्यक्षपदी इतर मागासवर्गीय (अाेबीसी) व्यक्तीचीच नेमणूक झाली पाहिजे, अशी मागणी प्रा. हरी नरके यांनी बुधवारी पत्रकार परिषदेत केली.
गेल्याच महिन्यात राज्य सरकारने राज्य मागासवर्ग आयोगाच्या अध्यक्षपदी उच्च न्यायालयाचे निवृत्त न्यायाधीश संभाजी म्हसे यांची नियुक्ती केली. मात्र, त्यांच्या नियुक्तीवरून ओबीसी संघटनांमध्ये नाराजी आहे. म्हसे हे खुल्या प्रवर्गातील असल्याने त्यांच्याकडून न्याय्य भूमिका घेतली जाईल की नाही, याबद्दल ओबीसी संघटना साशंक आहेत.
दरम्यान, आगामी निवडणुकांच्या पार्श्वभूमीवर म्हसे यांच्या नियुक्तीचा मुद्दा ऐरणीवर आणण्याचा ओबीसी संघटनांचा प्रयत्न आहे. याच विषयावर ओबीसी नेते चंद्रकांत बावकर, जनार्दन तांडेल, प्रभाकर तोडणकर, कमलाकर दरवडे, मृणाल ढोले पाटील आदींनी पुण्यात पत्रकार परिषद घेतली. या वेळी प्रा. नरके म्हणाले, की 'देशात राज्यातील प्रथेनुसार अनुसूचित जाती जमाती तसेच अल्पसंख्याक आयोगाचे अध्यक्ष त्या समाज घटकातील असतात, तसेच ओबीसी आयोगाचा अध्यक्षही ओबीसी वर्गातलाच नेमला जावा. 'किमान ज्या जातींचे विषय आयोगापुढे विचारार्थ आहेत अशा हितसंबंधीय जातीतली व्यक्ती अध्यक्षपदी नसावी,' अशी मागणी त्यांनी केली.
प्रा. नरके म्हणाले, 'केंद्र सरकारने ओबीसींची फसवणूक केली आहे. मोदी स्वत: ओबीसी असताना त्यांनी अर्थसंकल्पात ओबीसीची चेष्टा केलेली दिसते. सत्तर कोटी ओबीसी जनतेला अवघे हजार ९५ कोटी रुपये शिक्षण, आरोग्य, निवारा, रोजगारासाठी देण्यात आले आहेत. ही रक्कम तुटपुंजी असून यातून दरडोई, दररोज अवघे पाच पैसे ओबीसींच्या वाट्याला येतात,' याकडेही त्यांनी लक्ष वेधले.
........................


मुख्यमंत्री ओबीसीद्वेष्टे
'देवेंद्रफडणवीस सरकारने स्वतंत्र ओबीसी खाते निर्माण केले. त्यानंतर ओबीसी आयोगाच्या अध्यक्षपदासंदर्भातला पहिलाच निर्णय मुख्यमंत्र्यांनी घेतला. त्यावरून मुख्यमंत्री ओबीसीद्वेष्टे असल्याचे सिद्ध झाले आहे. ते ओबीसींचे शत्रू असून या निवडणुकांमध्ये ओबीसी त्यांना धडा शिकवल्याशिवाय राहणार नाहीत', असे प्रा. हरी नरके म्हणाले.
.........................

शेवटी कोणीही असो, पण विसर्जन हे ठरलेले


माझे ज्येष्ठ स्नेही दिवंगत वरूणराज भिडे नेहमी आपल्या मानवी स्वभावावर प्रकाश टाकणारा एक किस्सा सांगायचे. ते म्हणायचे, माध्यमे आणि नवमध्यमवर्ग या सगळ्यांना नेहमी पुजायला एक गणपती हवा असतो. अगदी वाजतगाजत त्याला डोक्यावरून मिरवत ते घरी आणतात. दहा दिवस मनोभावे पुजतात...आणि त्यानंतर त्याचे सांग्रसंगित विसर्जन करतात!
शेवटी कोणीही असो, पण विसर्जन हे ठरलेले.
मनमोहन सिंग अर्थमंत्री असताना आणि पहिल्यांदा पंतप्रधान झाले तेव्हा ते या माध्यमे आणि नवमध्यम वर्गाचे किती डार्लिंग होते. त्यांच्या धोरणांचा खरा लाभार्थी वर्ग हाच. पण लवकरच त्यांना मनमोहन सिंग खुपायला लागले. अर्थात मनमोहन सिंग यांच्या राजकारणाची, त्यांच्या सार्वजनिक जीवनाची चिकित्सा करण्याचा,प्रसंगी त्यावर प्रखर टिका करण्याचा अधिकार सर्वांना आहेच. पण सूर चिकित्सेऎवजी जेव्हा हेटाळाणीचा लागतो, तेव्हा सवाल निर्माण होतो.
नरेंद्रभाई मोदी आले तेव्हा ते नवमध्यमवर्गाचे आणि मिडीयाचे किती सोयरे होते! पण आता त्यांची घसरण सुरू झालीय का? ही शेवटाची सुरूवात आहे का? नमोंचे चाहते एका कल्पनादारिद्र्य, एको [ प्रतिध्वनी ] आणि Copy च्या सापळ्यात अडकलेत का?
"नरेंद्र मोदींवर लोक जेव्हा टिका करीत होते, तेव्हा तुम्ही का गप्प होतात," असा प्रश्न सर्वच मोदीसमर्थक एका आवाजात विचारित आहेत. मला गंमत वाटते ती याची की हे सगळेच एका तालासुरात, अगदी कानामात्रावेलांटीही वेगळी नाही इतके एकच पालुपद का लावतात? यांच्या प्रश्नांमध्ये विविधता का नाही? यांचे सगळ्यांचे मेंदू एकच एक शब्द किंवा प्रश्न कसे प्रसवतो? या सगळ्यांचे प्रश्न/मुद्दे एकच पेपरसेटरकडून आल्यासारखे का वाटतात? यांना सर्वांना ही नवनीतची झेराक्स कोण वाटत असेल बरे?
हे कल्पनादारिद्र्य आहे का? सगळेच एकमेकांचे एको [ प्रतिध्वनी ] किंवा Copy मारणारे कसे?
ही नक्की माणसेच आहेत की रोबो?
अफाट मानवी बुद्धीची उंची अशी सपाट करू नका मित्रांनो... साच्यांमधून घडवल्या जाणार्‍या मुर्ती कितीही देखण्या असल्या तरी त्यांना अजिंठा वेरूळच्या शिल्पांची सर येऊ शकत नाही. का अवमुल्यन करताय स्वत:चे आणि आपल्या प्रतिभेचे?
विविधता जपा.
ही फार मोलाची देणगी आहे निसर्गाकडून माणसाला मिळालेली..

" रेणकोट घालून आंघोळ करणे" ही टिका निरर्गल


मी भारतीय राष्ट्रीय कांग्रेस पक्ष किंवा गांधी घराणे यांचा चाहता नाही.
तथापि मी नियोजन आयोगात सल्लागार गटात काम करताना डा. मनमोहन सिंग यांची ऋजुता, व्यासंग आणि विनयशीलता जवळून अनुभवलेली आहे. ते रिझर्व्ह बॅंकेचे गव्हर्नर असताना मी त्यांना शेजारच्या पुस्तकांच्या दुकानात दुपारच्या जेवणाच्या सुट्टीत पायर्‍यांवर बसून ग्रंथवाचन करताना पाहिलेले आहे.
या माणसाने रिझर्व्ह बॅंकेचे गव्हर्नर, अर्थमंत्री व दोन वेळा पंतप्रधान म्हणुन भारतीय अर्थकारणाला जबरदस्त वळण दिलेले आहे.
त्यांच्या कार्यावर टिका करतानाही हे लक्षात ठेवायला हवे की त्यांच्या पदव्या जागतिक विद्यापिठांमधल्या आहेत. त्यांच्याबद्दल यांच्यासारखे वाद उद्भवलेले नाहीत. अशा जागतिक किर्तीच्या अर्थशास्त्रज्ञाला त्यांचे आर्थिक विषयावरील भाषण दुसर्‍यांनी लिहून दिलेले असेल असा हीनकस आरोप करणारे सद्गृहस्थ हे माझ्या देशाचे पंतप्रधान असावेत याचा एक जबाबदार भारतीय म्हणून मला खेद वाटतो.
मनमोहनजी, आम्हाला क्षमा करा. या सामान्य वकुबाच्या गर्दीत, अतिसुमारांच्या सद्दीत, असल्या वाचाळांमुळे भारतीय संस्कृतीची घसरण होते आहे.
" रेणकोट घालून आंघोळ करणे" ही केवळ निरर्गल टिका नसून ती स्वत:ची हीनकस अभिरूची दर्शवणारी कृती आहे.
मतस्वातंत्र्य / मतभेद हा लोकशाहीचा गाभा आहे, पण ते व्यक्त करण्याची पातळी आज सुटली हेच खरे!

Thursday, February 2, 2017

उदार मोदींची मेहरबानी, ओबीसीला दिले 5 पैसे ---

ओबीसी पं. प्र. न. मो. यांची ओबीसीवर खास मेहरनजर..
उदार मोदींची मेहरबानी, ओबीसीला दिले 5 पैसे ---
देशाचे पं.प्र. सर्वांचेच असतात. तरिही ते स्वत:च निवडणुक सभांमध्ये जाहीरपणे सांगतात ते ओबीसी आहेत.ओबीसी जाती म्हणजे बलुतेदार आणि अलुतेदार. सगळे कष्टकरी. घाम गाळणारे. हातात कौशल्यांची जादू असलेले.
देशाच्या 21 लाख 46 हजार 735 कोटी रूपयांच्या अर्थसंकल्पात न.मो. यांनी ओबीसीवर खास मेहरनजर केल्याचे आढळून आले आहे...
त्यांनी देशातील 68 कोटी 12 लक्ष लोकसंख्येच्या ओबीसींसाठी अत्यंत भरिव तरतूद केलेली आहे. उदार मोदींची मेहरबानी, ओबीसीला दिले 5 पैसे ---
त्यांच्या सरकारने काल रूपये 1193 कोटी ओबीसींच्या शिक्षण, आरोग्य, रोजगार, निवारा आदींसाठी दिलेत.
त्यामुळे देशातले ओबीसी मालामाल होणार आहेत.
कारण ही तरतूद म्हणजे वर्षाला दरडोई 17 रूपये 54 पैसे मिळणार.
म्हणजे महिन्याला प्रत्येकाला 1 रुपया 46 पैसे दिलेत.
तर दरडोई दररोज वाट्याला येतील 5 पैसे. आहे ना ओबीसीची मज्जा!
हे सरकार अल्पसंख्याकांच्या विरोधात असल्याची टिका विरोधक करतात. तरीही न. मो. यांनी ओबीसींच्या 1/3 लोकसंख्येला त्यांना दिलेत 4 हजार 195 कोटी रूपये.
त्यांची लोकसंख्या 1/3 आणि रक्कम तिप्पट म्हणजे एकुण रक्कम होते 9 पट. अर्थात ही रक्कमही त्यांच्या सर्वांगीण विकासासाठी कमीच आहे.
पण नमोंनी विरोधी समाज घटकाला 9 पट जास्त द्यावेत आणि ओबीसीला मात्र त्याच्या 9 पट कमी मिळावेत यावरून ओबीसी मोदींची ओबीसींवरील मेहरनजर ठळकपणे दिसून येते.
....ओबीसीका साथ! ओबीसीका विकास..

शेड्यूल्ड कास्ट और शेड्यूल्ड ट्राइब्स के साथ धोख़ाधड़ी


अलग अलग खातों के प्रावधान को जोड़कर आंकडों के गुब्बारे फुलाने का खेल सरकारें खेलती रहती है- पर प्रधानमंत्री श्री नरेंद्र मोदीजी को  इस खेल के उस्ताद मानना होगा.

बड़े आश्चर्य की बात है, के दलित नेता, बुद्धिजीवी और पत्रकारों को  मोदीजी ने भारतीय योजना आयोग बर्ख़ास्त करके दलित तथा आदिवासियों के लिए मौजूद कल्याणकारी योजनाओंपर जो कैंची चलायी है, वह अभी तक दिखायी नहीं पड़ी है.

शेड्यूल्ड कास्ट और  शेड्यूल्ड ट्राइब्स उपघटक योजना के माध्यम से आजतक  योजना बजेट से 22.5% रकम  इन दुर्बल घटकों के विकास के लिए मिला करती थी. मोदी सररकारने अपने पहले ही वर्ष इस योजना में 20,000 की कैंची लगायी और पिछले वर्ष यह कमी 40000 कोरोड की थी. बताया जा रहा है, के इस वर्ष इस प्रावधान में  35% वृद्धि की गयी है. मतलब 38,833 करोड़ से बढ़कर इस वर्ष  यह प्रावधान  52,393 करोड़ बताया गया  है.  वास्तव में यह सीधी सीधी धोख़ाधड़ी है.

इस वर्ष अल्पसंख्यकों के लिए किया गया प्रावधान भी इसी 52,393 करोड़ में शामिल है, जो पिछले वर्ष तक अलग से किया जाता था.  यह प्रावधान 4195 करोड़ रूपये का है.  मतलब अगर यह रकम अलग करें और पिछले दो वर्षों में घटाया गया प्रावधान देखें , तो इस धोखाधड़ी का पता चलता है.

प्रावधान का यह तरिका 1975 से चला आ रहा था.
मनमोहन सिंग सरकारका आखिरी बजट 17 लाख करोड़  रूपये का था और उसमे योजना का बजट  बजेट  तकरीबन 7 लाख करोड़. इसमें से 22.5% हिस्सा याने डेढ़ लाख करोड़ रूपये SC और ST इन घटकों के विकासपर खर्च हुवे थे. पिछले तीन वर्षों में कुल बजट  21 लाख करोड़ रूपये तक पहुँच गया-  इसका मतलब है योजना बजट अगर होता तो वह 9 लाख करोड़ का  होता , और SC/ ST  घटकों पर 2 लक्ष करोड का प्रावधान होता, आज यह रकम सिर्फ 48,198 करोड है.

इस रकम की भरपाई राज्य सरकारों से करने का छलावा दिया जा रहा है, पर जहाँ केंद्र सरकारसे आया पैसा भी  राज्य सरकारें नही खर्चती, वहाँ अपने  हिस्से से  वह रक्कम खर्च करेंगे यह दूर की बात हो गयी.

हिंदी अनुवाद:- किरण पाटील